In Nederland leeft een groot deel van de konijnen helaas nog steeds alleen. Uit steeds meer onderzoeken is echter gebleken dat konijnen er heel veel baat bij hebben om samen te leven met een soorttgenootje, en dat het alleen huisvesten van een konijn juist veel nadelen heeft.

 

 

 


Eenzaamheid bij konijnen


Uit verschillende onderzoeken (zie bronnen) is gebleken dat konijnen baat hebben bij een soortgenootje in het verblijf. Eenzame konijnen ontwikkelen namelijk allerlei vervelende eigenschappen, die je makkeijk had kunnen voorkomen door ze op de juiste manier - met soortgenootje - te huisvesten.

Gevolgen van eenzaamheid bij konijnen zijn onderandere: tralieknagen, overmatige vachtverzorging, overmatig krabben in de hoeken van de kooi, aan kooi en tralies likken, knagen aan de kooi, neus langs tralies wrijven, steeds dezelfde rondjes lopen, steeds heen en weer hoppen, kop wiegen, vacht eten, bijten in de waterflesnippel, kauwen zonder materiaal in de mond, apathie, zichzelf overeten met als gevolg overgewicht of juist bijna niets eten met als gevolg ernstig gewichtsverlies. Een konijn alleen heeft de kans vroegtijdig te sterven door eenzaamheid.


Door konijnen in groepen te huisvesten komt het afwijkende gedrag maar zelden voor.  Natuurlijke groepen bestaan groepen van 1 ram en enkele voedsters en de eventuele jongen, die onderling communiceren en een rangorde kennen.  Er kunnen ook meerdere rammetjes in een konijnengroep leven, er is dan meestal wel een duidelijke rangorde.

Hou je konijnen als huisdier en wil je ze in een groep huisvesten dan is de beste keuze ook om één ram met meerdere voedsters, een gelijk aantal rammen en voedsters of meer voedsters dan rammen in die groep te houden. Hou je konijnen als koppel, dan is het niet aan te raden om voor twee rammen te gaan. De kans is zeer groot dat die gaan vechten. Twee voedsters lijkt vaak de eerste maanden goed te gaan, maar ook zij gaan vaak vechten als ze wat ouder worden. De beste combinatie is een gecastreerde ram met een voedster. In dit artikel lees je meer over koppelen en partnerkeuze.

Een mens kan geen soortgenootje vervangen. Zelf heb je toch verplichtingen zoals school of werk. Ook slaap je meestal juist op de momenten dat konijnen het meest actief zijn, als het schemert in de avond en in de ochtend. Uiteindelijk komt het er altijd op neer dat je misschien 2 tot 3 uur aandacht hebt voor jouw konijn. Dat is veel minder dan een soortgenootje kan geven.


Konijnen en cavia's samen


Het gebeurt vaak dat konijnen samen met cavia's worden gehuisvest, dit is niet aan te raden omdat de verschillen tussen hen heel veel groter zijn dan de overeenkomsten.

De manier van communicatie verschilt enorm, ze kunnen dus ook niet met elkaar communiceren. Bovendien kan het konijn de cavia snel bewust of onbewust verwonden. Ook hun voedingspartoon verschilt enorm. Cavia's hebben een veel grotere energiebehoefte en hierdoor loopt men het risico dat het konijn door het samenleven met de eetbak van de cavia veel te dik wordt.

Hoewel cavia's een hoge behoefte hebben aan vitamine C, is een zeer hoge concentratie vitamine C in het voedsel van een konijn niet aan te raden. De voedingsverschillen kunnen dus naast de gedragsverschillen ook voor problemen zorgen.

 

Mijn konijn zit wel alleen, maar heeft wel ruimte en mensenaandacht, of aandacht van andere dieren

Een veelgehoord excuus om konijnen toch alleen te houden. Een konijn alleen, ook al heeft het alle ruimte, ook al geef je het veel mensenaandacht, is een geïsoleerd dier, wat echt behoefte heeft aan sociaal contact met een soortgenoot. Een mens kan overleven als kluizenaar, er bestaan wolvenkinderen. Maar ik denk dat ieder mens het er wel mee eens is dat hij of zij niet zonder sociaal contact kan. Mensen zijn sociale dieren, konijnen zijn dat ook. Een maatje, sociaal contact met soortgenoten, is voor een konijn een eerste levensbehoefte, net als bij mensen.  Zelfs proefkonijnen, laboratoriumkonijnen en zelfs vleeskonijnen hebben contact met soortgenoten, omdat bewezen is dat dat noodzakelijk is!

Ik weet dat mensen vaak even moeten wennen aan het idee dat één konijn niet kan en twee echt beter is. Neem ook geen overhaaste beslissing door een willekeurig konijn bij jouw konijn te zetten. Koppelen is maatwerk. De kans dat twee willekeurige konijnen samen gaan is echt heel klein. De juiste partner moet met zorg uitgezocht worden.


Toch alleen?


Als je konijn toch tijdelijk alleen gehuisvest moet worden, bijvoorbeeld omdat hij nog gecastreerd moet worden of er een medisch probleem is, is het belangrijk een zo interessant en uitdagend mogelijke omgeving te bieden. Zonder soortgenootje dreigt verveling en is extra stimulatie cruciaal. De stimulatie kan gegeven worden via kooiverrijking.

Om te beginnen is het belangrijk te zorgen dat het konijn voldoende bewegingsruimte heeft. De minimale afmetingen voor een konijnenverblijf zijn 1 vierkante meter per konijn. Beter is nog om uit te gaan van 2 vierkante meter per konijn. Voor een koppel zul je dus straks 2-4 vierkante meter permanente leefruimte nodig hebben. Deze ruimte moeten konijnen 24 uur per dag tot hun beschikking hebben. Losloopruimte in de tuin of een extra ren is fijn, maar als ze daar bijvoorbeeld in de nacht niet in mogen, dan telt dat niet mee voor de permanente leefruimte.

Verder kun je met voeding veel tegen verveling doen. Doordat de brokjes vaak  in een bakje word voorgeschoteld hoeven konijnen hier geen moeite meer voor te doen, de rest van hun tijd moeten ze dus vullen met andere activiteiten.  Geef je het voer niet meer in een bakje, maar los in het hok of in een intelligentiespel of snackbal, dan moeten ze er al gelijk meer moeite voor doen! Het leuke aan intelligentiespellen is dat je die samen met je konijn doet en zo dus ook zorgt dat je tijd besteed aan jouw konijn dat tijdelijk alleen zit.

Ook het geven van onbeperkt hooi is een goede manier om abnormaal gedrag te verminderen. Dit is niet alleen onmisbaar in verband met het afslijten van de tanden en een goede spijsvertering, ze knagen er lang op waardoor het verveling tegengaat. Met hooi kun je ook lekker knutselen door bijvoorbeeld een hooibal te maken, een traktatiezakje of een wc rol er mee te vullen. Stop er wat lekkere kruiden of groenvoer tussen om het konijn er extra enthousiast voor te maken. Ook vers groenvoer aanbieden en wilgentakken helpt verveling tegengaan. Niet alle soorten zijn veilig, bekijk in dit artikel welke soorten je mag geven.

De graafbehoefte van een konijn kan bevredigd worden door een graafbak te maken. Deze kun je vullen met speelzand, papiersnippers of karton, maar bijvoorbeeld ook met oude handdoeken.  Kartonnen dozen, tunnels en speelhuisjes kunnen verder dienen als veilige plaats om zich terug te trekken en als vervanging voor holen.

Het plaatsen van een knuffelbeest in het hok van het konijn als surrogaatmaatje zal ook helpen. 90% van de dieren knapt op als je hen een knuffel geeft, konijnen worden hier rustiger van. Het is een goede manier van afleiding, maar het kan natuurlijk nooit een soortgenootje vervangen. Gevaarlijke dingen, als kraaltjes en belletjes moeten van de knuffel worden verwijderd voor je hem aan het konijn geeft. In onze webwinkel verkopen wij een knuffel die geschikt is als konijnenmaatje.

In laboratoria is al eerder aangetoond dat konijnen die leven in een verrijkte omgeving sneller herstellen van een operatie. Het positieve effect van verrijking op konijnen komt hier dus ook sterk naar voren.

In novemder 2016 hebben wij onze forumleden gevraagd of hun konijnen alleen, in een koppel of in een groep wonen. Hieronder de uitkomst.


Conclusie


Konijnen die alleen gehouden worden kunnen allerlei vervelende gedragingen gaan vertonen. Om dit tegen te gaan moet je konijnen met soortgenootjes samen houden.  Is er, bijvoorbeeld door ziekte, echt geen mogelijkheid dan kan een konijn ook tijdelijk alleen, maar dan moet hij wel genoeg te doen hebben om verveling zoveel mogelijk tegen te gaan. En zorg natuurlijk dat zodra het konijn voldoende hersteld is hij of zij weer samen kan leven met een soortgenootje.

Konijnen en cavia's samen zetten is geen goede oplossing voor de eenzaamheid bij een konijn, de enige echte oplossing is toch een konijnenmaatje.

Koppelen is wel maatwerk, ga naar een konijnenasiel om een partner voor jouw konijn te zoeken die goed bij hem of haar past, zet niet zomaar willekeurige konijnen samen.

Voor meer informatie over het samen zetten van konijnen zie het artikel "het koppelen van konijnen"

 

Meer weten over castraties?

Informatie over castratie en sterilisatie bij konijnen.

Informatie over zorg voor- en na een operatie.

Fotoverslag van een castratie van een ram.

Fotoverslag van een castratie van een voedster

 
Bronnen: 
- Onderzoeksverslag sociale huisvesting konijnen en sociale vogelsoorten, november 2016, Sophia Vereeniging, T Hoevenaar en M Mulder
- Het konijn, een onbegrepen dier. Van den Berg, Lockhorn, Pallandt, & Wiedeman, 2015
- Rabbit behaviour, health and care, Buseth & Saunders, 2015

Bewaren

Bewaren

Save

Save