Oorsprong

In december 2015 kwamen er meldingen dat konijnen die ingeent waren tegen myxomatose en VHS, toch ziek werden. Het bleek om een gemuteerde variant van VHS te gaan, genaamd VHS-2 of RHD-2.

Deze variant zou al vanaf 2010 in Frankrijk en Spanje  voorkomen, en na een aantal meldingen eerder in 2015  in Duitsland is de ziekte ook in Nederland terecht gekomen. In december 2015 werd van een aantal gevallen bevestigd dat het inderdaad de VHS-2 variant betreft.  Inmiddels komt de ziekte niet alleen voor in Nederland, Duitsland, Frankrijk en Spanje, maar ook in  Italië, Portugal, Malta, Noorwegen, Zweden, Tunesië en het Verenigd Koninkrijk.

Even voor het geval je door alle afkortingen voor dezelfde ziekte het niet meer snapt: Het betreft het Rabbit calicivirus (RCD), dit is een virus dat het Rabbit Haemorrhagic Disease (RHD) veroorzaakt. In het Nederlands is dat Viraal Haemorrhagisch Syndroom, afgekort naar VHS.  In dit artikel gaat het dan om de gemuteerde variant, en zet men het cijfer 2 er achter. VHS-2 dus.

Symptomen

Net als bij de normale VHS variant krijgen konijnen het benauwd en hebben zij soms bloedingen uit neus en geslachtsorganen. Soms zijn konijnen alleen wat lusteloos en suf. Maar vaak sterven de konijnen zonder dat er ook maar iets te zien is. Bij de normale VHS variant sterven konijnen binnen 1 tot 2 dagen. Bij de RHD-2 variant duurt het iets langer, 3 tot 5 dagen. Helaas heeft het virus hierdoor ook meer kans zich te verspreiden. Als een konijn eenmaal ziek is, is er niets wat je kan doen om hem beter te maken. Het enige dat je kan doen is voorkomen dat jouw konijnen deze ziekte krijgen.

Verspreiding

Het RHD-2 virus is zeer besmettelijk wordt verspreid op verschillende manieren. Contact tussen konijnen onderling, via urine, uitwerpselen, water, voedsel en hokken. Maar ook de mens kan voor verspreiding zorgen via schoeisel, kleding en handen. Daarnaast kunnen ook stekende insecten een rol spelen in de verspreiding.

Alleen hazen en konijnen worden ziek van het virus, andere (huis)dieren en mensen hebben er geen last van, maar kunnen het dus wel verspreiden naar andere konijnen. Voor zo ver bekend zijn er in Nederland nog geen hazen besmet met het RHD-2 virus, alleen konijnen.

In Nederland begon het virus in Utrecht, Groningen en Nijmegen. Enkele tientallen konijnen zijn daar overleden. Enkele zijn onderzocht en het bleek bij de onderzochte gevallen inderdaad om het RHD-2 virus te gaan. Daarna heeft het virus zich verder verspreid. Het komt nu voor in heel Nederland, België Duitsland en Engeland.

Voor actuele meldingen van het virus kun je kijken in ons topic waar leden melding maken van myxomatose en VHS uitbraken. Ook meldingen van het nieuwe RHD-2 virus staan daar bij vermeld. Let wel op, niet alle meldingen in dat topic zijn ook daadwerkelijk door een dierenarts onderzocht en bevestigd als RHD-2. Ook niet van alle gevallen van RHD-2 krijgen wij melding. Het kan dus om meer of minder gevallen gaan dan in dat topic vermeld staat. De meldingen die in het topic staan zijn doorgegeven door leden van ons forum.

Vaccinatie

Wij adviseren om jaarlijks tegen myxomatose, VHS en RHD-2 te enten. Begin 2016 waren de entstoffen nog schaars en kon je niet bij elke dierenarts jouw konijnen in laten enten.  Gelukkig kwam dat later in het jaar wel goed, en zijn de entstoffen inmiddels goed verkrijgbaar en voor elke dierenarts te bestellen.

Wij raden wel aan om tegen alle drie de virusziekten de entingen te laten zetten. Als jouw konijn eenmaal besmet raakt zonder dat hij ingeent is, zal hij zeker overleden. En aangezien het in Nederland overal flink voorkomt, is het niet de vraag of jouw konijn ziek zal worden, maar wanneer.

Er zijn verschillende entingen tegen VHS-2. Verderop geven wij een overzicht van de verschillende vaccins die gebruikt worden.

Veel dierenartsen houden speciale konijnen-entdagen. Komen er op het moment dat jouw konijnen voor een inenting moeten echter besmettelijke ziektes voor in de omgeving, overleg dan goed met jouw dierenarts of je naar zo een konijnen-entdag gaat.  Sommige dierenartsen vaccineren in zo een geval in de auto van de konijneneigenaar.  Tegenwoordig zijn er ook vaccins te krijgen in een dosering per konijn. Daardoor zijn ent-dagen niet nodig, wat contact met andere konijnen en dus ook besmettingsgevaar beperkt.

Hieronder een overzicht van de vaccins die op het moment gebruikt worden voor het inenten van huisdierkonijnen. Kijk goed na in het vaccinatieboekje van jouw konijnen of de juiste vaccins gebruikt zijn. Het komt helaas voor dat er door dierenartsen fouten gemaakt zijn, waardoor je denkt dat jouw konijnen tegen alle drie de ziektes beschermd zijn, maar dat niet het geval is. Als het goed is zet de dierenarts er duidelijk bij welk vaccin is gebruikt (met sticker waarop het batchnummer van het vaccin staat) en wanneer herhaling nodig is.


Vaccins voor konijnen tegen myxomatose en VHS-1
Nobivac Myxo + RHD: Meest gebruikte vaccin tegen myxomatose en VHS-1. Beschermt na 3 weken. Elk jaar herhalen. Minimale leeftijd 5 weken. Is verkrijgbaar in een dosis per konijn waardoor er geen ent-dagen nodig zijn en je contact met andere konijnen beperkt.
Cunivak combo: Werkt tegen myomatose en VHS-1. Bescherming na 10 dagen. Booster (= herhaling) nodig na 4 weken, daarna elke 6 maanden herhalen. Minimum leeftijd 6 weken.  Wordt in Nederland bijna niet gebruikt, de kleinste dosis is namelijk voor 10 konijnen en beperkt houdbaar. Wordt ook weinig gebruikt omdat de Nobivac langer bescherming bied en geen booster nodig heeft.

Vaccins voor konijnen tegen VHS-2
Eravac emulsie: werkt tegen VHS-2. Beschermt na 7 dagen. Elke 9 maanden herhalen. Minimum leeftijd 10 weken (jongere vaccinatie wel mogelijk, maar dan is er een booster nodig na 6 weken). Dit vaccin is gelijk aan Cunipravac RHD Variant.  Is verkrijgbaar in verpakking van 10 of 40 doses en wordt daardoor meestal op konijnen ent-dagen gegeven.
Filavac VHD K C + V: werkt tegen VHS-1 en VHS-2. Mag gegeven worden in combinatie met de nobivac Myxo + RHD, hoewel je dan eigenlijk dubbel inent tegen VHS-1. Dat kan echter geen kwaad. Bescherming na 7 dagen. Elk jaar herhalen. Woon je in een risicogebied waar VHS-2 veel voorkomt, is het aan te raden toch elk half jaar de inenting te herhalen. Minimum leeftijd 10 weken. Jonger inenten wel mogelijk maar dan is een booster (=herhaling) nodig na 6 weken.  Voordeel van deze entstof is dat het in een dosis per konijn te krijgen is en je dus niet vast zit aan ent-dagen, waardoor contact met andere konijnen beperkt wordt.

Cunipravac RHD Variant: In het begin, toen VHS-2 voor het eerst in Nederland was uitgebroken, werd er gebruik gemaakt van cunipravac. Dit is een vaccin uit Spanje. Inmiddels zijn er twee vaccins om VHS-2 te voorkomen geregistreerd voor de Nederlandse markt en wordt cunipravac niet meer gebruikt.

 

Preventieve maatregelen

Hoe voorkom je dat jouw konijnen VHS-2 (of een andere besmettelijke virusziekte) krijgen? Ten eerste via een inenting. Daarnaast zijn er nog een aantal maatregelen die je kan nemen.

- Voer geen vers gras of groenvoer van buiten eigen (moes)tuin aan jouw konijnen.

- Wees voorzichtig met het voeren van hooi. Veel hooisoorten die wij in de winkels kopen, komen uit landen waar ook VHS-2 voorkomt. De kans op besmetting met VHS-2 via het hooi is zeer klein, maar het is mogelijk. Hooi moet minimaal 1,5 maand geleden verwerkt zijn, goed gedroogd zijn en bewaard zijn op een droge plaats, wil het vrij zijn van VHS-2. Sommige mensen slaan zelf een voorraad hooi in voor ongeveer 2 maanden, zodat ze het hooi zelf 1,5 maand droog kunnen bewaren voor het aan de konijnen gevoerd wordt. Op die manier zijn ze zeker dat er geen besmetting door het hooi plaatsvind.

- Voer geen kuilvoer of kuilgras aan jouw konijnen als je niet zeker weet of er geen wilde konijnen bij zijn geweest.

- Was je handen voor en na het voeren van jouw konijnen goed met zeep en water. Ook tussen je vingers!

- Pas op met konijnenveldjes en wandelingen in de natuur. Via deze plaatsen is het goed mogelijk dat je het virus meeneemt aan schoenen of kleding.

- Wissel je schoenen en kleding! Wissel voor je bij je konijnen komt (bij binnenkonijnen niet in de ruimte waar zij leven!) van schoeisel en kleding. Het is verstandig om slippers te kopen en die bij de ren van de buitenkonijnen te zetten. Voor je de ren ingaat trek je dan die slippers aan en laat je je normale schoenen buiten de ren staan. Loop met de slippers nergens anders dan in de konijnenren om besmetting te voorkomen. Wissel ook van kleding voor het betreden van het konijnenverblijf als je op plaatsen bent geweest waar wilde konijnen leven.

- Heb je meerdere konijnenverblijven? Gebruik bij elk hok een eigen schoonmaakset of ontsmet de schoonmaakspullen tussendoor. Was ook je handen tussendoor bij het voeren, aanhalen en verschonen van de verschillende konijnen. Verplaats ook geen materialen van het ene naar het andere hok, dus per hok eigen voerbakken, drinkflessen en speelgoed.

- Bij het verschonen is het verstandig de vuile bodembedekking direct af te voeren en zet de container met afval niet direct bij de konijnenren.

- Zorg er voor dat er geen stekende insecten zoals vliegen, vlooien, en teken bij je konijnen kunnen komen. Weer ook plaagdieren als ratten en muizen. Stop konijnenvoer, hooi en bodembedekking in tonnen of bakken die afsluitbaar zijn of leg het op een plaats waar geen plaagdieren kunnen komen.

- Reis niet onnodig met je konijnen.

- Wees voorzichtig met dierenartsbezoeken. Vraag vooraf telefonisch bij een dierenarts wat de risico's zijn van het bezoek en wat eventuele mogelijkheden zijn voor een huisbezoek. De meeste dierenartsen zijn bereid met je mee te denken en zorgen dat jouw konijn afgezonderd blijft van andere konijnen tijdens een opname. Sommige dierenartsen geven inentingen momenteel in de auto van de konijneneigenaar om besmetting te voorkomen.

 

Maatregelen in geval van besmetting en overlijden

 Als jouw konijnen toch ziek zijn geworden en overlijden, is het verstandig onderstaande tips op te volgen:

- Ontsmet het hok, de voerbakken, drinkflessen, speeltjes, reismand en omgeving van het hok. Maak eerst alles leeg en schoon. Gebruik dan zeep en water om het goed uit te soppen. Spoel het uit. Gebruik dan vervolgens een goed ontsmettingsmiddel (zoals halamid, in onze webwinkel verkrijgbaar, of koop een middel bij de dierenarts). Volg de instructies op de verpakking van het middel zo goed mogelijk op voor een optimale werking.

- Laat een pathologisch onderzoek uitvoeren bij jouw dierenarts of stuur je konijn op voor dit onderzoek. Het klinkt misschien naar, maar daarmee kun je vele andere konijnen helpen. Informeer naar de mogelijkheden bij jouw dierenarts, die kan hierbij helpen.

Het is niet vast te stellen of een konijn VHS-2 heeft als het nog in leven is. Zekerheid dat het deze variant is geweest kun je alleen krijgen aan de hand van sectie. De organen van jouw konijn kunnen dan onderzocht worden op de aanwezigheid van van de normale VHS (type 1) of de VHS type 2. Dit onderzoek duurt ongeveer twee weken, dan pas weet je dus zeker of het om dit virus gaat. Het kost wel wat geld, maar dan heb je zekerheid over de oorzaak.

- Meld dode wilde konijnen via het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC). Hiervoor staat een formulier op hun website.

 

Dierenarts bezoek

Als jouw konijn ziek is moet je natuurlijk een dierenarts raadplegen en heeft jouw konijn zorg nodig. Met de verspreiding van VHS-2 in gedachten is het wel verstandig te overleggen met de dierenarts. Als jouw konijn VHS-2 heeft is het belangrijk dat de andere konijnen die in de praktijk komen niet besmet worden. En ook als jouw konijn iets anders onder de leden heeft of een enting of castratie nodig heeft, is het natuurlijk niet de bedoeling dat hij bij de dierenarts VHS-2 oploopt. Een entdag bezoeken met een wachtkamer vol konijnen is op dit moment niet verstandig.

Vraag vooraf telefonisch bij een dierenarts wat de risico's zijn van het bezoek en wat eventuele mogelijkheden zijn voor een huisbezoek. De meeste dierenartsen zijn bereid met je mee te denken en zorgen dat jouw konijn afgezonderd blijft van andere konijnen tijdens een opname. Sommige dierenartsen geven inentingen momenteel in de auto van de konijneneigenaar om besmetting te voorkomen.

Een nieuw konijn aanschaffen

Wees voorzichtig met het kopen of adopteren van een nieuw konijn. Woon je in een risicogebied waar RHD-2 veel voor komt? Vanuit particulieren en winkels een nieuw konijn aanschaffen raden wij het op zo een moment echt af, tenzij je zelf thuis een goede quarantaineruimte hebt en bereid bent tussen je eigen konijnen en het nieuwe konijn kleding en schoeisel te wisselen en alles gescheiden te houden. Het blijft een risico.

Konijnenopvangen nemen echter voldoende maatregelen tegen de verspreiding van RHD-2. De meeste opvangen zorgen er voor dat de konijnen die geplaatst worden hun inentingen tegen dit virus al gehad hebben. Het is dus veilig om zo een konijn te introduceren bij jouw eigen konijnen. Zorg er ook voor dat jouw eigen konijnen de inentingen tegen Myxomatose, VHS en RHD-2 hebben gehad voor je ze gaat koppelen aan nieuwe konijnen.
 

Actuele informatie over VHS-2


Voor actuele informatie over deze ziekte verwijzen wij naar onderstaande website:

www.diergeneeskunde.nl

Save

Save

Save

Save