Ziektes en medische problemen bij konijnen

Voor tips voor de verzorging van een ziek konijn kun je ook in ons artikel over konijnen EHBO kijken, en als de reguliere diergeneeskunde geen oplossing bied voor jouw konijn kun je ook nog een kijkje nemen in ons artikel over alternatieve geneeskunde bij konijnen .

Dit kunnen tekenen zijn van pijn:
Snelle ademhaling of hijgen
Knarsetanden
Veranderingen in gedrag (afwenden, verstoppen, ongemakkelijk zitten, rusteloos zijn, stro wegtrappen met de achterpoten)
Zachte keutels, kleine keutels of geen keutels
Niet meer eten
Als je je konijn optilt is hij slap

Veel voorkomende ziektes en medische problemen bij konijnen

VHS
Viraal Haemorrhagisch Syndroom, VHS, is een hele ernstige ziekte. Het konijn kan binnen enkele uren overlijden. Een konijn kan besmet raken door contact met andere besmette dieren, maar ook door besmet voer, bijv. groenvoer dat aan de kant van een weg is geplukt. De symptomen zijn koorts, bloed uit de neus en benauwdheid. Het konijn kan tegen deze ziekte worden ingeënt. VHS wordt ook wel VHD of RHD genoemd. Meer informatie over VHS kun je in dit artikel lezen.

Myxomatose
Myxomatose wordt verspreid door een virus. Een konijn kan besmet worden door vliegen, vlooien, mijten en andere konijnen die het virus met zich meedragen. De symptomen van myxomatose zijn: Natte ogen, een vieze neus, knobbels, het konijn eet niet en heeft koorts. Een konijn dat nooit geënt is overleeft deze ziekte bijna nooit. Het beste dat je voor je nijn kunt doen is hem goed warm houden en een dierenarts bezoeken. Deze zal dan passende medicijnen meegeven. Het konijn kan tegen deze ziekte worden ingeënt, de entingen blijven 6 maanden werken en moeten daarna worden herhaald. Naar weetje: myxomatose is door mensen ontwikkeld en ontworpen om de konijnenpopulatie in australie tegen te gaan. Meer informatie over myxomatose kun je in dit artikel lezen.

Wormen
Een konijn kan verschillende wormensoorten krijgen, ik weet ze niet allemaal, maar ze kunnen bijvoorbeeld: mijnwormen of haakwormen krijgen, spoelwormen en lintwormen, en ik weet ook dat de wormen genaamd Baylisascaris spp Torticollis kunnen veroorzaken (evenwichtsziekte). Ook kunnen konijnen in de zomer last van maden krijgen, meer informatie hierover lees je bij maden (myasis) (uit vliegeneitjes).
Hoe je de wormen het best kun behandelen is via een wormenmiddel. Stronghold en Panacur worden bijvoorbeeld gebruikt voor konijnen. Tegen Frontline kunnen konijnen absoluut niet, dus dat mag nooit gegeven worden. Voorkomen van wormen kun je door een goede hygiene, dus regelmatig schoonmaken en ontsmetten na ziektes en zeker ook na een wormbesmetting of eventuele preventieve wormenkuur. Meer informatie over het herkennen en de gevolgen van een wormbesmetting lees je in dit artikel.

Schurft (oorschurft)
Schurft wordt veroorzaakt door mijt. Het konijn heeft jeuk, korsten in de oren, houd het hoofd scheef en soms komt er pus uit het oor. Schurft is goed te behandelen, ga dus ook gelijk met je konijn naar de dierenarts. Hij zal het konijn injecties geven en eventueel een oorzalf.

Schimmelinfecties
Bij schimmelinfecties heeft je konijn kale plekken, jeuk, schilfers en afgebroken haren. Schimmelinfecties kunnen besmettelijk zijn voor andere dieren, en ook mensen kunnen er last van krijgen. De dierenarts zal het konijn injecties geven, en soms moet je je konijn wassen.

Baarmoederkanker
Baarmoederkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij het konijn. Het maakt niet uit of een voedster wel of geen nest heeft gehad, leeftijd speelt wel mee. Een voedster van 4 jaar of ouder heeft een kans van 50 tot 80 % op baarmoederkanker. Waarschijnlijk hebben bepaalde rassen meer aanleg voor baarmoederkanker dan anderen, maar daar is helaas nog niet veel over bekend. Konijnen die baarmoederkanker hebben hebben (bloederige) uitvloeiing uit de geslachtsopening, pijn en uiteindelijk zullen ze er aan overlijden als er niet op tijd kan worden ingegrepen.

Abcessen
Dit zijn bulten, die vooral rond de bek van het konijn voorkomen. Ze ontstaan vaak door tand en kiesproblemen. De abcessen zijn gevuld met pus, dit is meestal zo dik dat het abces niet vanzelf opengaat. Bij de dierenarts word het abces opengesneden en gevuld, dit om ervoor te zorgen dat het abces een poosje openblijft, de bacteriën gedood worden en het weefsel intact blijft.

Snot (pasteurella)
Dit is een besmettelijke ziekte. De voorste luchtwegen van het konijn zijn ontstoken. Het konijn heeft een heldere soms dikke neusuitvloeiing. Hij niest, vermagert en krijgt ontstoken oogleden. De dierenarts kan hiervoor antibiotica meegeven. Deze ziekte is erg lastig te behandelen. Vaak kan een konijn met snot alleen nog maar samen zitten met een ander konijn, als dat konijn dezelfde ziekte heeft.

Maden (myasis)
In de zomer kan je konijn last van maden krijgen. Deze komen op je konijn af als hij bijvoorbeeld plakpoep heeft (een vies achterwerk dus) of wondjes heeft. Maden komen uit vliegeneitjes, deze maden beginnen te eten aan het konijn, en in een paar uur kan er een hele grote wond door ontstaan. Soms overleeft een konijn maden, alle maden moeten verwijderd worden, het konijn moet goed schoongemaakt worden, de wonden moeten worden ontsmet en het konijn moet in een goed schone omgeving teruggezet worden. De dierenarts kan ook medicijnen meegeven om de genezing te bevorderen en de pijn tegen te gaan. Meestal zijn maden helaas fataal voor een konijn, omdat het vrij laat ontdekt word. Op de foto is een konijn te zien met myasis, na behandeling door de dierenarts (met dank aan Karena voor het gebruik van de foto).

Coccidiose
coccidiose komt meestal voor na stress of verminderde weerstand, jonge konijnen zijn hier ook erg gevoelig voor, bijvoorbeeld na de verhuizing naar een nieuw baasje. Bij coccidiose tarten kleine parasieten de darmen en lever van je konijn (maar ook van andere dieren) aan.
Het begint met diaree, als het ernstiger is waterige ontlasting en zelfs bloed in de ontlasting. Het konijn eet niet meer, drinkt niet meer, valt af en droogt uit.
Coccidiose kan behandeld worden met verschillende medicijnen. Het meest effectieve middel bij konijnen is toltrazuril. Als jouw konijn coccidiose heeft is het erg belangrijk de omgeving goed schoon te houden. Onstmet het hok regelmatig en haal elke dag de keutels van het konijn (ivm herbesmetting) elke dag weg en verschoon elke dag het hooi en drinkwater. Maak ook de drink en eetbakken goed schoon.

Blaasproblemen
Hierbij kun je (een aantal van) de volgende tekenen zien; vermindering van de zindelijkhied, strekken bij het plassen, in en uit de bak springen, nat rond de geslachtsorganen, huidirritatie rond de geslachtsorganen, dikke (witte) urine, bloed in de urine.
Ga als je een van, of meerder van de bovenstaande symptomen ziet met je konijn naar de dierenarts. Hij kan verder onderzoek doen en vaststellen wat er met je konijn aan de hand is. De mogelijkheden zijn bijvoorbeeld: blaasstenen, zand/drab in de blaas, infectie aan de urinewegen.
Lik en knaagstenen zijn erg slecht voor de nieren en blaas van een konijn, geef deze daarom ook niet aan jouw huisdier!

Gas
Niet eten, stil in een hoekje zitten, slap, ongemakkelijk, hard borrelende of juist stille darmen, dit zijn tekenen van gas. Hier moet je wat aan doen, anders gaat je konijn dood.
Gas ontstaat vaak door verkeerd groenvoer (veel koolsoorten bijvoorbeeld) , maar kan ook meekomen met een andere ziekte, als coccidiose of wormen. Daarnaast kunnen ook stress en pijn weer een oorzaak zijn van ook deze aandoening.
Gas kan behandeld worden met de middelen Aeropax en equate. Aeropax is in nederland/belgie makkerlijk te verkrijgen (bij een appotheek), en equate, komt vooral in engeland en amerika veel voor, word daar gebruikt voor baby’s. Dit middel is via internet te bestellen. Beide middelen zijn mensen middelen maar kunnen ook bij konijnen gebruikt worden.
Naast die middelen moet je je konijn warm houden. Een buitenkonijn naar binnen halen. Controleer de temperatuur (hoort niet lager dan 38 graden te zijn).Maak gebruik van een warmtemat, warmtelamp of kruik met een handdoek er om. Zorg er wel voor dat het ook weer niet te warm word voor je konijn en dat hij niet uitdroogt.
Het best is om ook een dierenarts te bellen voor verder advies.

Gebitsproblemen
Dit zijn veel voorkomende problemen bij konijnen. De meest voorkomende problemen zijn haakjes op de kiezen en doorgroeiende tanden (olifantstanden).
Bij haakjes op de kiezen slijten de kiezen niet goed en vergroeien deze. Hier moet wat aan gedaan worden, anders stopt het konijn met eten of kan hij abcessen krijgen. Je kunt zelf haakjes niet zien, de dierenarts heeft speciale hulpmiddelen om zo ver in de bek van een konijn te kunnen kijken. De dierenarts zal de kiezen vijlen of slijpen om de haakjes te verwijderen.
Bij doorgroeiende tanden slijten de voortanden niet goed. Dit kan komen doordat het konijn niet genoeg te knagen heeft (hooi, takken etc), maar ook als de stand van de voortanden niet goed is slijten ze niet goed af. Je kunt dit zelf zien als je in de bek van je konijn kijkt. De dierenarts zal de tanden van je konijn knippen, of nog beter slijpen (hierbij is er minder kans dat de tanden splijten). Als het echt ernstig is kunnen de voortanden van een konijn ook getrokken worden. Hier kan een konijn prima mee leven, als je er met de voeding rekening mee houd dat alles in kleine stukjes moet.

Verstopping
Vaak zien dierenartsen dit aan voor een haarbal, maar bij konijnen is er eigenlijk altijd sprake van een traag werkend darmstelsel.
Konijnen stoppen met eten, eten minder, krijgen kleinere keutels of geen keutels meer, konijnen blijven nog een weekje actief en knagen nog wel, maar eten niets meer.
Bij een beginnende verstopping (kleiner wordende keutels, steeds wat minder eten) kun je zelf nog wat dingen doen. Geef natgemaakt groenvoer, en hooi aan je konijn. Zorg dat je konijn genoeg vocht binnen houd. Geef 3x dag sap van verse annanas (niet uit blik of pak! Echt vers!). Als je konijn stopt met eten kun je dwangvoeren met Supreme Sience Recovery (ivm vezels in deze voeding).
Als je konijn helemaal stopt met eten kun je bij de dierenarts speciale voeding halen, en ook bij hem om verder advies en medicatie (laxeermiddelen geschikt voor konijnen en/of middel om darmen te legen en in sommige gevallen pijnstillers) vragen om de darmen weer op gang te helpen.

Verlamming
Verlamming van de achterpoten kan meerdere oorzaken hebben. Het kan bijvoorbeeld door een parasiet komen, E. Coniculli heet dat. Konijnen kunnen hier drager van zijn zonder zelf ziek te zijn, maar ze kunnen dan wel anderen besmetten. Het kan ook naar voren komen bij verminderde weerstand. Er zijn nog andere dingen die de oorzaak kunnen zijn van verlamming, bijvoorbeeld door een val of doordat een konijn te wild spartelt, maar hier moet dan wat aan vooraf zijn gegaan.

Middenoorontsteking
Dit word veroorzaakt door een bacterie. Je konijn schud met zijn hoofd, krabt met zijn poot bij zijn oren, door de pijn kan je konijn ook lusteloos worden en minder gaan eten.
Als het echt ernstig is kan je konijn gaan kwijlen, hangende oren krijgen, niet meer kunnen knipperen, een hangende lip of ooglid krijgen. De dierenarts zal runtgenfoto’s maken om dit vast te stellen.
De dierenarts zal een antibioticum kuur geven van enkele weken tot maanden. Er kan ook enkele dagen een middel gegeven worden om de ontsteking en schade aan de zenuwen te verminderen. Ook moet het konijn een pijnstillend middel krijgen. Het kan nodig zijn om het konijn te dwangvoeren tot hij zelf weer eet.

Binnenoorontsteking
Hierbij loopt je konijn in cirkels en valt hij om. Het hoofd kan scheef (gedraaid) staan. De ogen kunnen snel bewegen, hij kan doof zijn, tandenknarsen en veel slikken. De dierenarts zal een lichamelijk en neurologisch onderzoek doen om dit vast te stellen.
De dierenarts zal een antibioticum kuur geven van enkele weken tot maanden. Er kan ook enkele dagen een middel gegeven worden om de ontsteking en schade aan de zenuwen te verminderen. Ook moet het konijn een pijnstillend middel krijgen. Het kan nodig zijn om het konijn te dwangvoeren tot hij zelf weer eet.

Diaree
Het is normaal als het konijn plakkerige keutels heeft, die aan elkaar vastzitten. Dit is de nachtontlasting, als het goed is eet het konijn dit op. Als het konijn overdag gewoon normale keutels heeft is er niets aan de hand.
Als het konijn voortdurend kleine zachte keutels produceert is het diaree. Dit kan komen door een wisseling van voer, of een te veel aan (groen) voer. Een konijn mag maximaal 25 gram voer (biks) per kilo lichaamsgewicht. Het konijn moet altijd beschikken over hooi en vers drinkwater. Om de diaree tegen te gaan kan er ook hooithee gemaakt worden, hoe dit moet kun je hierboven vinden. Meer informatie over hoe de spijsvertering van een konijn werkt kun je in dit artikel lezen.

Verkleurde urine
Bloed in de urine is met het blote oog te zien, dit kan via een staafje dat je bij de appotheek koopt zichtbaar worden, of door onderzoek van de urine bij de dierenarts. Urine verkleurt meestal door voedingsstoffen, bijvoorbeeld als een konijn veel wortel gegeten heeft, word de urine oranje.
De kleur van urine van een konijn kan van doorzichtig wit tot donkerrood varieren.

Hernia (geschreven door Karena)
Dit kan ontstaan door het verkeerd optillen of vasthouden van een konijn. Hierbij maakt het konijn dan een slag met de rug. Ook konijnen die te krap gehuisvest zijn geweest kunnen last krijgen van een hernia. Kenmerken van een hernia zijn dat het konijn stil word, met de achterpoten gaat slepen of deze helemaal niet meer kan gebruiken. Een hernia kan behandeld worden door rust, warm houden van het konijn en behandeling met corticosteroiden.

Syfilis (geschreven door Karena)
Konijnensyfilis, zowel rammen als voedsters kunnen dit krijgen. Het is overdraagbaar tijdens geslachtsgemeenschap, of via stro en voedsters geven het door aan de jongen. De symptomen bij deze ziekte zijn: gezwollen geslachtsopening, soms ook rood, zweertjes rondom anus en voorpoten, korsten op oogleden, lippen en snuit. De behandeling van deze ziekte bestaat uit goed ontsmetten van de omgeving, het dier in quarantaine plaatsen (afzonderen van andere konijnen) en een penicilinekuur.

Moerziekte / melkziekte (geschreven door Karena)
Dit is een stofwisselingsziekte die voorkomt bij voedsters 1 tot 3 weken na het werpen van een nest. Het calcium/magnesium gehalte in het bloed is te laag. Het konijn wordt hierdoor apathisch, het dier is zwak. Bij geen behandeling kunnen verlammingsverschijnselen ontstaan en kan het fataal zijn voor het konijn. Moerziekte kan behandeld worden door een calcium/magnesium infuus te geven aan het konijn.

Oogbeschadigingen
Hierbij is een wazige, grijze of witte vlek te zien op het oog van het konijn. Soms krabt het konijn veel naar het oog, en knijpt hij het oog dicht. Oogbeschadigingen kunnen ontstaan door vuil in het oog, maar ook als een konijn een scherp stokje of strotje in het oog krijgt. De dierenarts zal de ernst van de beschadiging bekijken, en oogzalf geven om het te behandelen. Soms blijft er na behandeling nog een witte vlek op het oog achter. Dit is lidtekenweefsel en zal dan niet meer verdwijnen.

Dikke buiken ziekte (Enterocolitis)
Deze naam wordt vaak gebruikt als een konijn een opgezette buik en andere vage symptomen heeft. Dikke buikenziekte is echter een darmslijmvliesontsteking met slijmvorming in de dikke darm. Dit komt vooral voor bij jonge
konijnen tot 4 maanden oud, soms met de dood tot gevolg. De symptomen van de dikke buiken ziekte zijn lusteloosheid, beven, minder eten, gezwollen buik, lage lichaamstemperatuur, veel dorst, diarree met slijm, klotsende buik. De ziekte is te behandelen met aeropax, hooi, eventueel dwangvoer om het konijn aan het eten te houden en door het konijn warm te houden. De dierenarts zal een darmstimulerend middel kunnen geven, metronidazol, een infuus en/of pro-biotica.